God's huis

Als je het niet breed hebt en elke dag een kostje moet bij elkaar scharrelen, dan kun je bij de pakken neer gaan zitten en je berusten in je lot. Van 2 naar 1 maaltijd per dag, niet te veel onnodige beweging. Slenteren, zitten, kijken, slapen en ademhalen. Zo zie ik veel arme Oegandese families in het sloppenwijkje dagelijks de dag doorbrengen. Meer keus dan dat hebben ze niet, zo lijkt het. Of je moet heel inventief zijn. Dan begin je een kerk.

Dat moet F gedacht hebben toen ze mij op een middag meedeelde dat God haar het sein had gegeven dat het nu de juiste tijd was om naar buiten te treden met haar plan. Het oprichten van een kerk gaat niet over één nacht ijs want de concurrentie op het gebied van de geestelijke verlichting is groot. Een verkeerde zet en je wordt aangewezen als een oplichter, een uitbuiter of een witchdoctor door een ‘collega’ pastor. Of ze stellen gewoon je idee. Dus al die jaren verzweeg F. haar missie. Ze woonde bijna dagelijks nachtelijke gebedsessie bij, vertaalde preken van het Engels naar Luo voor vrouwen uit haar gemeenschap en componeerde psalmen en liederen voor de zondagschool van haar kinderen. “Jesus is Lord!” prijkt de button op haar jurk als ze me een dagje komt helpen tijdens een feestje van de kinderen.

Toen haar roeping eenmaal was bekendgemaakt liet ze er ook geen gras over groeien. Ze mobiliseerde al haar contacten en hield een inzamelingsactie. Natuurlijk werd ik eerst gevraagd voor een financiële bijdrage, maar toen ik haar erop wees dat het initiatief veel meer kans van slagen had als de gemeenschap zelf iets bijdroeg, was ze me dankbaar voor het niet-geven van geld! Van de bij elkaar gesprokkelde centen werden palen en riet voor de dakbedekking gekocht. Trots laat ze me de foto’s zien van de eerste paal in de grond.

Even was het nog lastig om een geschikte plek te vinden, maar naar lang zoeken krijgt ze toestemming van een landlord om de berm van de nieuwe rondweg te gebruiken. Eerder moest ze vanwege diezelfde rondweg verhuizen, omdat alle woningen met een marge van 100m aan weerszijden met de grond werden gelijkgemaakt. Nu dat wegenbouwproject op de lange termijn geschoven lijkt te zijn, rukt de informele sector langzaam weer op met de bebouwing. De onteigende landlords (voor grote sommen afgekocht door de overheid) hebben in de informele sector gewoon hun rechten/aanzien behouden en dus nog steeds zeggenschap over het land.

Alles gaat voorspoedig en na een tijdje staat de kerk er(vooralsnog niet meer dan een hutje, maar wie zegt dat God's huis groot hoeft te zijn). Mijn bijdrage bestaat uit het maken van aanplakbiljetten voor de ‘grand’ opening. Helaas kunnen we er zelf niet bij zijn die zondagochtend, maar ik stuur onze tuinman om ons te vertegenwoordigen. Die komt later enigszins teleurgesteld thuis (goed dat we niet gegaan waren, zei hij, want we hadden ons erg ‘out of place’ gevoeld). Er waren welteverstaan 5 vrouwen (buren) en wat kinderen op de opening af gekomen. F laat zich echter niet uit het veld slaan en is de volgende ochtend laaiend enthousiast over de opkomst.

Een week later vraag ik haar nog eens hoe het met de kerk gaat. “Heel goed,” zegt ze, “Ik koop elke zondag voor 3000 Shilling maïsmeel en bonen en kook dan voor 27 kinderen die naar de kerk komen.” “Betalen ze je dan ook?” vraag ik. Dat is nog niet het geval, maar haar strategie is slim. “Als de kinderen eenmaal komen, komen de ouders ook. Dan ga ik een bijdrage vragen tijdens de preek”. Ja, zieltjes winnen is hier een business, brood op de plank! Weer een week later vertelt ze me dat ze van een stel wegwerkers een verordening heeft gehad om de kerk af te breken. Maar een welgemeende dreiging met de duivel en “Kom niet aan Gods huis” heeft ze voorlopig de mond gesnoerd. Ze mag nog even blijven…

Paranoia

Ik ben niet iemand die in elk hoekje een potentieel gevaar ziet. Integendeel, ik ga nogal eens zonder mobiel de deur uit, laat de kinderen met de tuinman buiten spelen in de aangrenzende sloppenwijk en geef ik met een gerust hart de huissleutel aan mijn hulp als we op vakantie zijn. Ook vind ik het geen probleem als ik alleen thuis ben ‘s avonds en er een onbekende gewapende beveiligbeambte op het erf rond loopt. Soms wil je er gewoon op vertrouwen dat het allemaal wel goed gaat, maar vaak ben ik misschien gewoon veel te naïef.

Anderen vertellen mij over de noodzaak van het installeren van panic buttons, het hebben van een honkbalknuppel naast het bed of een geheel met tralies afgesloten slaapvertrek (een zogenaamde anti-rapegate). Maar ook iets simpels als het maken van een contactlijstje als Menno op reis gaat, schiet er wel eens bij in. We hebben nog steeds geen lijst met noodnummers op de koelkast en de laatste tijd vergeet ik ook weer geld in een laadje te leggen voor het geval er iets met de kinderen is terwijl ik er even niet ben.

Wat ik wel consequent doe is de autodeuren op slot als we aan het rijden gaan, en de raampjes dicht in de file. Behalve van de week...

Zoals elke morgen breng ik Lukas met de auto naar school. Thijmen gaat dan gezellig mee, met z’n allen zingend in de ochtendspits. Deuren en ramen dicht…Want ik ken de risico’s. Zo hoor je regelmatig van gestolen handtassen vanaf de passagierstoel; een deur is nu eenmaal zo geopend. Zelfs je mobieltje kan door het open raam uit je handen worden gerukt (dat noem ik nogeens handsfree). Of, zeker niet grappig, er wordt heel af en toe wel eens een kind uit de auto gesleurd en ontvoerd.

We zien de man al van verre aankomen strompelen in zijn verwaarloosde kleren. Verwoede gebaren makend, vloekend tegen ongeveer iedereen en alles dat hij op z’n weg tegenkomt. “Wat doet die meneer?” Vraagt Lukas bedeest. “Die meneer is een beetje in de war,” probeer ik hem uit te leggen. We zien hoe de man op het raam van de autoruit van onze voorganger tikt en weer een tirade begint te houden. Thijmen zingt vrolijk door op de tune van Bassie en Adriaan en heeft niets in de gaten. Dan zie ik tot mijn schrik dat hij zijn raam wagenwijd open heeft staan. “Doe je raam dicht” roep ik hem nog toe. Maar het is al te laat. De man staat al naast ons. Als zijn gezicht voor het open raam komt, steekt Thijmen zijn hand op zwaait blij. Nu heb ik het echt benauwd. Maar dan in een flits van een seconde verandert de boze uitdrukking op het gezicht van de gek. Met een grote grijns en vriendelijke stem roept hij: “Hello mister!!” en maakt een saluerend gebaar naar Thijmen. “He”, zegt Lukas, “die meneer is gewoon aardig.” Opgelucht rijd ik door de slagbomen het veilige schoolterrein op.

Baas boven baas

Overvolle klaslokalen, zittend op de grond, en ontbrekend lesmateriaal. Dat is het beeld dat regelmatig voorgeschoteld wordt als men aandacht vraagt voor verbetering van de onderwijskwaliteit in de derde wereld. Realistisch... zeker! Jammer genoeg is dit maar al te vaak de waarheid.

Maar op sommige privé-scholen in Kampala gaat het er weer heel anders aan toe. Gister was het de laatste schooldag van de eerste termijn en was ik getuige van een bizar tafereel.

Sinds wij hier wonen, sponsoren we het dochtertje van onze hulp. Omdat onze kinderen naar de internationale school gaan - betaald door de werkgever- wilden we het geld dat we daardoor uitsparen graag besteden aan goed onderwijs voor een Ugandees kind. Dus gaat P al twee jaar lang naar een eerste klas privé pre-school, krijgt ze Frans, leert ze zwemmen, is ze behendig op de computer en is ze (daardoor?) een heel ander meisje geworden. Geen overdreven beleefdheidsvormen of buigingen, maar gewoon een heerlijk open, ondeugend, ondernemend kind, zoals alle kinderen zouden moeten zijn op die leeftijd. Wat een beetje onderwijs al niet kan doen...

Nu had mevrouw dus haar verjaardag en dat mocht op school gevierd worden. Op de laatste dag van de term. Al dagen had ze het er over. Mijn hulp was er al zenuwachtig voor, want de juf had aangeven dat er minstens een taart en partybags met inhoud moesten komen. Ook was het gebruikelijk om iets te drinken mee te nemen. Dus bakte we een cake, versierde die met wat Smarties en zette er een kaarsje op dat 'Happy Birthday' zingt. De partybags besloot mijn hulp achterwegen te laten, want dat liet haar budget niet toe. Ik had nog wel aangeboden om figuurtjes uit te printen en die op een papieren zakje te plakken, goedkoop en leuk, dacht ik. Ook liet ik haar zien wat we in NL als traktaties uitdelen op scholen (een appel, met een paar prikkertjes omgetoverd tot egel, of een banaan met oogjes en gij hebt een heuse slang). Maar ze twijfelde of die creativiteit gewaardeerd zou worden. (ze 'moeten' snoep, anders is het geen traktatie!). De taart was spectaculair, de gekleurde bekertjes met ranja en een rietje heel feestelijk. Vond ik.

De kinderen zaten geduldig te wachten in het kleurrijk versierde lokaal. P mocht 3 vriendinnetjes of vriendjes uitnodigen om haar te helpen bij het uitdelen. Ze kreeg een mooie feestmuts van de juf. "I am 5 years old now", stond er op. Wat bedremmeld staarde iedereen naar het taartje op de tafel. Was ze gewoon zenuwachtig of was er iets ernstig mis, vroeg ik me af. Waarom was ze niet blij? Er werden liedjes gezongen en de taart werd verdeeld. Toen zei een kind iets over de ontbrekende partybags en viel er een pijnlijke stilte. Een kwart van het taartje werd achter gehouden voor de directrice. Toen ik en P die later gingen brengen naar haar kantoor viel mijn oog op de boekenkast, waar nog 6 andere bordjes met grote stukken cake stonden. Het was de laatste dag, dus veel kinderen vierden nog even hun verjaardag. De directrice had tenminste wel een goede dag!

Toen de taart op was gingen we naar huis. Net toen wij het lokaal verlieten kwam een andere ouder met grote tassen en een taartdoos ter grote van een halve eettafel met opdruk van het Serena Hotel (het duurste 5 sterren hotel in de stad) de klas binnen. Deze ouder had duidelijk wel aan 'de norm' voldaan...

Nieuw blog: Berichten uit Uganda.

Met dank aan mijn Internetprovider UTL (Uganda Telecom) presenteer ik ons nieuwe blog. Niet dat ze er enige hand in hebben gehad, in tegendeel. Na verschillende telefoontjes met de helpdesk, e-mails tot aan het hoofd sales department en bezoeken aan mijn accountmanager heb ik het echt even opgegeven. De aanklacht? Als beginnend webdesigner is het nogal verontrustend om vast te moeten stellen dat iets 'simpels' als een ftp link niet werkt. Als ik niet eens mijn eigen website in de lucht kan houden, hoe moet dat dan…

Wisselen van provider dan maar gauw. Maar in Uganda is dat een keus tussen twee of drie kwaden en het kost ook nog eens een klein vermogen. Ondertussen is dit blog natuurlijk gewoon erg handig (en wie kan nog zonder blog of Facebook / Hyves tegenwoordig!). Trouwe lezers hoeven nu ook niet eindeloos te zitten wachten op een nieuw ellenlang verhaal dat eens per kwartaal uit komt. Misschien niet zo leuk als de eigen site, maar dat komt ook nog wel goed. Beloftes genoeg, ook van de Internetproviders hier. Met smart wacht ik op een veelbelovende kabel die de dagelijkse digitale snelweg file naar de satelliet enigszins ontlast. Klinkt als een nieuwe Northern Bypass…en wie Oeganda /Kampala een beetje kent weet dat dat waarschijnlijk nog meer ellende meebrengt.

Veel leesplezier met de 9 nieuwe posts hieronder!

Tevree met twee?

Onze kleine Thijmen is opeens echt een grote jongen.

Na ruim twee en half jaar is hij eindelijk van de borst. Geen gezeur meer om geheime missies onder codenaam 'Op Stoel'. Geen onpasselijk gesjor aan m'n shirt tijdens een bezoek aan een restaurant of op een feestje. Geen opmerkingen meer van Pakistaanse moeders op school over hoe ongehoord het is om een jongen na twee jaar nog borstvoeding te geven ."Want dan zijn ze zich er van bewust…" Wat!? Waarvan? Blote borsten, bedoelt ze dat nu echt? Ja, want een meisje magje blijkbaar langer borstvoeding geven. En waarom krijg ik steeds die adviezen over sambal en andere vieze goedjes op je tepels? Heb ik soms gezegd te willen stoppen of mijn kind te willen martellen?

Maar nu het zover is hoor je mij overigens niet klagen hoor. Alhoewel, met het stoppen van de borstvoeding lijkt ook de hele hormoonhuishouding ondersteboven te raken en daar had ik geen rekening mee gehouden. Verbeeld ik me dat nou of schreeuwt mijn lijf weer om een nieuwe zwangerschap? Pukkels, hoofdpijn, en andere vage klachten duiken opeens weer op. En krijg ik nu echt steeds meer vragen van anderen of we nog voor 'een derde' gaan?

Thijmen werkt ook helemaal mee aan het derde-kind-scenario, want sinds kort gaat hij met heel veel plezier naar een klein peuterschooltje voor drie ochtenden in de week. In plaats van dat ik denk, nu kan ik me wat gaan richten op mijn nieuwe carrière, denk ik: nu heb ik tijd voor een nieuwe baby. Ook heeft hij besloten dat we sinds kort niet meer hoeven te slepen met luiers. Binnen twee weken tijd zit meneer minstens zes keer per dag op het potje en produceert hij het ene "weer-een-klein drolletje-mamma!" na het andere. 's Nachts is hij zonder problemen droog. De truc bleek hem te zitten in beloven van een vervroegt verjaardagspartijtje. Dus hoewel hij voorlopig nog geen drie wordt, heeft hij zijn kaarsjes alvast geblazen en hebben we "happy birthday" gezongen ter ere van zijn prestatie.

Blijft de vraag: tevree met twee of toch...?

Verwachtingen bijstellen

Hoe zit het eigenlijk met het project EasySites waar ik afgelopen half jaar aan mee gewerkt heb? Het project is inmiddels op de rails en de cursisten zijn in principe klaar om van start te gaan als freelance webdesigners.

In principe zeg ik, want tot nu toe is het aantal sites dat ze hebben gemaakt beperkt. De middelen die we ze hebben gegeven (training, sitebuilder, forums, terugkomdagen, marketing materiaal, visitekaartjes etc) blijken toch niet voldoende motivatie te zijn om daadwerkelijk aan de slag te gaan. Om hun werk goed te kunnen doen, hebben ze goede internetverbinding in een internetcafé (en geld daarvoor) nodig en dat lijkt nu toch voor sommige de beperkende factor te zijn. Maar dat is het niet alleen. Tijdens de laatste geplande vergadering met alle cursisten kwamen er twee van de tien na ruim een uur wachten aanzetten. De rest liet zonder afbericht verstek gaan. De middelen van het bedrijfje waar ik voor werkte zijn helaas ook niet toerijkend om het hele EasySites project meer naamsbekendheid te geven wat een extra steuntje in de rug zou zijn. Ook mijn input is daardoor beperkt gebleven tot de eerste opzet. De Nedelandse ambassade liet weten geen financiele steun te kunnen geven aan een commercieel initiatief. Dat juist dit project een mogelijke grote toekomst perspectief beloofde voor een groep werkeloze Oegandesen bleek er niet toe te doen.

Zo lijkt dit ook weer een initiatief te worden met eenzelfde einde als Martens' zijn fotoproject in de eerdergenoemde documentaire. Maar goed, het heeft natuurlijk wat meer tijd nodig. Als er na elke trainingsronde twee enthousiaste kundige webdesigners overblijven is dat in principe een doel bereikt.

Waar begin ik aan?

Mijn nieuwe "carrière" als web-desiger lijkt nu een volgende fase in te gaan.
Met een betaalde opdracht achter de rug, een in de maak en nog een aantal verzoeken voor aanpassingen van bestaande websites gaat het balletje aardig rollen. Daar zou ik blij mee moeten zijn, maar het voelt vreemd. Want wil ik de stap wel maken?

Tuurlijk zegt een vriendin, je start toch lekker je eigen bedrijfje, eigen baas, dus eigen tempo, alles wat je verdient is meegenomen. Kon ik het maar zo simpel zien. Want wat doe ik met een Internetverbinding die het af laat weten, mijn (nog) beperkte kennis, werkvergunning, taksregistratie, en ben ik geen concurrentie voor de jongelui die we net hebben getraind met het EasySites project?

Natuurlijk niet, zegt een andere vriendin, er zijn er velen die binnen de expatgemeenschap wat bijklussen, er is geen haan die er naar kraait. En wat betreft kennis: al doende leer je. Dat laatste geld natuurlijk helemaal in het IT wereldje, wat je vandaag leert is morgen achterhaald, dus blijven leren moet je toch wel. En die expatmarkt is geen doelgroep voor EasySites, dus wat geeft het. Ik moet haar gelijk geven want dat laatste klopt ook. De paar potentiële klanten die ik sprak willen liever een site laten maken door een mede-expat, dan een jonge Oegandees die een hoop bling-bling op een site zet en denkt dat twintig verschillende lettertypes en kleuren mooi zijn. Voeg daar ook nog wat 'slang' en in SMS stijl geschreven tekst bij…Graag had ik nog verder gewerkt aan het EasySites project, maar dat zat er helaas niet in.

Dus daar gaan we: Heb je altijd al een website gewild, maar geen idee hoe het aan te pakken? Neem nu contact met mij op om te kijken wat er mogelijk is!